Op 26 maart en 2 april 2025 verzorgde Michiel Soeters, auteur van het boek Leider als Baken, een inspirerende Schitterbijeenkomst over psychologische veiligheid in organisaties. Hij opende met de woorden: “Voor mij gaat leiderschap over liefde en vertrouwen.” Dit raakte mij direct. Het bood een kans om opnieuw naar mijn eigen leiderschap te kijken: Welke onbewuste patronen spelen bij mij een rol? Wat heb ik nog te onderzoeken om een sterker baken voor anderen te zijn? Want als je een baken kunt zijn, versterk je de psychologische veiligheid voor je omgeving. In dit blog deel ik mijn inzichten uit deze bijzondere avond.
In dit blog deelt Germa Franzen, Programma-manager bij Alba-academie, haar reflectie op deze Schitteravond.
Leiderschap als navigatie
Michiel maakt in zijn boek gebruik van maritieme metaforen, geworteld in zijn achtergrond in de scheepvaart. Leiderschap is als het besturen van een schip: je moet kunnen kaartlezen, koers bepalen en navigeren. Maar hoe vertaal je dit naar leiderschap? Hoe blijf je koersvast terwijl je ruimte biedt aan anderen?
De kracht van dialoog
Een essentieel inzicht van Michiel is dat psychologische veiligheid begint bij het voeren van een werkelijke dialoog. Dit vraagt om:
- Het vermogen je oordeel uit en je nieuwsgierigheid aan te zetten.
- Luisteren om oprecht de ander te begrijpen.
- Spreken zonder de intentie om te overtuigen.
Hij lichtte toe hoe uitdagend het is om in stressvolle situaties de dialoog open te houden. Vaak willen we conflicten vermijden of ze juist te snel oplossen. Maar echte veiligheid ontstaat als je het ongemak durft aan te gaan, waarneemt zonder direct te oordelen en doorvraagt vanuit oprechte belangstelling. Tijdens een oefening, werd ik mij direct weer bewust van mijn uitdaging om los te laten, zodat ik de dialoog kon voeren vanuit ‘het niet weten’.
Caring & Daring: de balans tussen steun en uitdaging
Net als je een schip niet veilig kunt navigeren zonder bakens, zo hebben ook mensen bakens nodig om te kunnen floreren. We hebben allemaal behoefte aan mensen die:
- Geankerd zijn – emotioneel beschikbaar zijn.
- Zichtbaar zijn – door wie wij echt gezien worden.
- Begrenzen – duidelijkheid bieden, uitdagen en aanmoedigen.
- Richting geven – ons vertrouwen geven om risico te nemen en te groeien.
In deze vier kenmerken van een baken, ligt het beginsel van caring en daring besloten. Veiligheid ontstaat wanneer caring en daring (in die volgorde) gecombineerd worden. Als slechts een van de twee voorhanden is leidt dat tot ‘onveiligheid’, wat weer kan leiden tot terugtrekking, angst of cynisme. Mijn eigen schaduwkant is dan terugtrekking en dat staat haaks op mijn behoefte aan groei & ontwikkeling, aan het realiseren van het volledige potentieel van mijzelf en anderen.
Verandering en transitie
Verandering is wat er feitelijk waarneembaar is. Transitie daarentegen is dat wat in jouzelf gebeurt als gevolg van de verandering. Niet iedereen beweegt op dezelfde manier van ‘verlies’ naar ‘het nieuwe’. Voor mijzelf is het steeds weer belangrijk te spiegelen naar hoe ik de transitie ervaar, of dat nu is in de rol van begeleider, leider of volger. Ik heb soms te vertragen om aan te kunnen sluiten bij de ander. In mijn enthousiasme ben ik namelijk wel eens geneigd al met 1 been in het ‘nieuwe’ te staan, terwijl de medereizigers zich nog in de fase begeven van het verlies en afsluiten van het oude. En ik herken zo goed dat meegaan in veranderen zoveel makkelijker wordt als de leider bereid is te vertragen en nieuwsgierig te zijn naar ‘hoe het voor mij is’.
Kwetsbaarheid als kracht
Michiel benadrukt de rol van de leider met een aantal paradoxen die hij uitwerkt in zijn boek, zoals: “Je anker verzwaar je door jezelf lichter te maken.” Dit betekent dat hoe beter je je eigen patronen kent, hoe steviger je staat, hoe kalmer je kunt blijven en hoe meer je beschikbaar bent voor de mensen om je heen. Tijdens de Schitterbijeenkomst dacht ik aan de schaduwkant in mijn leiderschap die ik heb mogen ontmoeten: de angst om los te laten uit vrees voor eenzaamheid. Dit leidde ertoe dat ik mij vast beet en nog harder werkte. Nu ik me hiervan bewust ben, heb ik de moed deze kwetsbaarheid juist als kracht inzetten.
Zoals Michiel mooi verwoordt: “Kwetsbaarheid is iets waarachtigs van jezelf laten zien, met het risico dat de ander ‘er iets van vindt’ en voorbij je angst op afwijzing bewegen.” Juist door voorbij de angst te bewegen, creëer ik veiligheid in mezelf en kan ik een baken voor anderen zijn. Dit bevestigt voor mij ten diepste dat ik als begeleider zelf zorg voor psychologische veiligheid en dat ik het niet kan uitbesteden.
Meer leren over hoe je Psychologische Veiligheid versterkt? Meld je dan aan voor de Training Psychologische Veiligheid.
Leave A Comment